Το δημοψήφισμα της 1ης Σεπτεμβρίου 1946 και το χτύπημα των ανταρτών στην Κοτύλη

 

Στις 1-9-1946 (δέκα χρόνια πριν κατακτηθεί το δικαίωμα ψήφου για τις ελληνίδες) πραγματοποιήθηκε το δημοψήφισμα με το ερώτημα της επανόδου του Βασιλιά Γεωργίου Β΄ στην Ελλάδα ή όχι καθώς και μια τρίτη επιλογή υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας.

1946
Το ΚΚΕ, ενώ απείχε από τις βουλευτικές εκλογές του 1946, συμμετείχε στο δημοψήφισμα ζητώντας από τα μέλη του να ρίξουν λευκό.

ριζοσπαστης
Το αποτέλεσμα ήταν 69% υπέρ της επανόδου του βασιλιά, 20% λευκά ψηφοδέλτια και 11% υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας. Η μοναρχία πλειοψήφησε μαζικά στην ύπαιθρο και τα μικρά αστικά κέντρα και λιγότερο στα μεσαία ενώ, αντίθετα, καταψηφίστηκε στην περιφέρεια της πρωτεύουσας. Στην Κρήτη σημειώθηκε ποσοστό 70% υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας.

Εμπρός 2-9-1946Η Εθνική Πολιτική Ένωση των Γ.Παπανδρέου, Σοφ. Βενιζέλου και Π. Κανελλοπούλου και οι Φιλελεύθεροι του Θ. Σοφούλη είχαν ταχθεί υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας ή κατά της επανόδου, δήλωσαν όμως ότι θα αποδεχθούν το αποτέλεσμα. Στην ουσία, όχι ανοιχτά, λόγω της ταραγμένης περιόδου, τα κεντρώα κόμματα για λόγους αρχής ψήφιζαν Αβασίλευτη αλλά δεν έκαναν μεγάλη εκστρατεία υπέρ της για να μη διασπαστεί η αντικομμουνιστική πλευρά.
Μάλιστα ο Θεμιστοκλής Σοφούλης χαρακτήρισε το δημοψήφισμα ως «εστερημένον οιουδήποτε κύρους και αξίας ηθικής, οικτρόν κατασκεύασμα βίας και νοθείας».

Εδώ εμφανίζεται και ο τότε πρωθυπουργός, υπουργός Εξωτερικών και υποστηρικτής του θεσμού της βασιλείας Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, ο πρώτος έλληνας πρωθυπουργός που επισκέφθηκε τις Η.Π.Α το 1946.

Το ΚΚΕ, υπό το καθεστώς της «λευκής τρομοκρατίας» κατήγγειλε το αποτέλεσμα ως νόθο. Λίγες μέρες μετά δολοφονήθηκε ο Κώστας Βιδάλης πολιτικός συντάκτης του Ριζοσπάστη που είχε μετέβει στη Θεσσαλία για να περιγράψει την κατάσταση.
Ο Γεώργιος Β’ πέθανε μισό χρόνο μετά την επιστροφή του.

Κατά τρόπο συμβολικό την ίδια μέρα, όπως και στην επίθεση στο Α.Τ. Λιτόχωρου ανήμερα των εκλογών της 31 Μαρτίου της ίδιας χρονιάς, ομάδα ανταρτών του Γιώργου Γιαννούλη (ο οποίος δύο χρόνια αργότερα εκτελέστηκε από τους ίδιους τους συντρόφους του) αποφάσισαν να ματαιώσουν τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας στο εκλογικό κέντρο της Κοτύλης, που φρουρούνταν από  το στρατό και τη χωροφυλακή.  Με μία αιφνιδιαστική επίθεση και μετά από σύντομη μάχη, οι αντάρτες του Γιαννούλη αφόπλισαν τη διμοιρία του στρατού, αιχμαλώτισαν τους χωροφύλακες, διέκοψαν την ψηφοφορία και στη συνέχεια,  αφού άφησαν τους στρατιώτες ελεύθερους, οδήγησαν τους χωροφύλακες στα Λιβάδια της Κοτύλης, όπου και τους εκτέλεσαν.

Να σημειώσουμε ότι η Κοτύλη ήταν ένα ιστορικό χωριό του νομού Καστοριάς που ερημώθηκε κυρίως μετά τον εμφύλιο.
Ο αντάρτης Τάκης Κωστόπουλος περιγράφει στο βιβλίο του: «Σκληρή μάχη δώσαμε στις 17 Ιουλίου 1947 στον Χάρο (λέγεται έτσι γιατί προς τη μεριά της Κοτύλης σε μια απόσταση 1000 μέτρων γίνεται απότομος ο βράχος, 500 μ. βάθος, σωστό Ζάλογγο. Εκεί τραυματίστηκε ο ταγματάρχης Ηλιάδης που αργότερα εξέπνευσε. Σκοτώθηκαν πολλοί μαχητές και αρκετοί για να μην πιαστούν αιχμάλωτοι έπεσαν από τα βράχια, ανάμεσα και μια κοπέλα από την Κρεμαστή Καστοριάς (Σέμαση), η Ευαγγελία Τάμπα και ο Χατζηβασιλείου Νίκος από το χωριό Πέτσανη Τσοτυλίου (ίσως Αγία Τριάδα). Ο ταγματάρχης Ηλιάδης χτυπήθηκε στο κεφάλι καθώς έβαζε με το πολυβόλο για να καλύψει τους μαχητές να υποχωρήσουν. Ο τελευταίος τους τον κουβάλησε και πέθανε στο χωριό Μυροβλύτης.»
Στο αντίπαλο στρατόπεδο ο αξιωματικός του Εθνικού Στρατού Δημήτρης Μπίκος ανέφερε σε συνέντευξή του το 2010 ότι «στην Κοτύλη εκτελέσαμε 4 αντάρτισσες, τις ρίξαμε από το βράχο. Κι εμείς βρήκαμε ένα λοχία από το Τάγμα μας κρεμασμένο ανάποδα».
Στην Κωτύλη «περπάτησε» και ο Άρης Βελουχιώτης λίγο πριν το τέλος του.

88.Κοτύλη

Η περιοχή στον Γράμμο, όπου υπήρχε το χωριό. (Αύγουστος 2016).
Πηγές:

1. wikipedia

2. edia-makedonia

3. Τάκης Κωστόπουλος: Με τους αντάρτες στη δυτική Μακεδονία. Αναμνήσεις από Κατοχή, Εμφύλιο, Τασκένδη [2011]

4. blog Ιάσωνα Χανδρινού.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s